Σεξουαλική κακοποίηση: Μπορεί να συμβεί σε οποιοδήποτε άτομο

Σε αυτό το βίντεο μαθαίνεις τι είναι η σεξουαλική κακοποίηση και ότι μπορεί να συμβεί σε οποιοδήποτε άτομο, ανεξαρτήτως φύλου. Αν ένα νεαρό άτομο έχει υποστεί σεξουαλική κακοποίηση, δεν φταίει και δεν έχει κάνει τίποτα κακό. Η σεξουαλική κακοποίηση αγοριών είναι πιο συχνή απ’ όσο πιστεύουμε. Το βίντεο ενθαρρύνει τα νεαρά άτομα να μιλούν σε ένα ενήλικο άτομο εμπιστοσύνης.

Παρουσιάζει, επίσης, την εθνική γραμμή SOS 1056 – Το Χαμόγελο του Παιδιού, στην Ευρωπαϊκή Γραμμή Υποστήριξης Παιδιών και Εφήβων 116111 ή στη Γραμμή 10454 – ΕΛΙΖΑ

Χρειάζεσαι βοήθεια τώρα;

Μπορείς να καλέσεις τη Γραμμή SOS 1056 του Χαμόγελου του Παιδιού, που λειτουργεί 24 ώρες το 24ωρο, ή την Ευρωπαϊκή Γραμμή Υποστήριξης Παιδιών και Εφήβων 116111. Μπορείς επίσης να καλέσεις την 24ωρη γραμμή 10201 της Ελληνικής Αστυνομίας για την προστασία ανηλίκων. Αν κινδυνεύεις άμεσα, κάλεσε το 100 ή το 112.

Νεαρά άτομα

Τι είναι η σεξουαλική επίθεση και η σεξουαλική κακοποίηση;

Κάθε σεξουαλική συμπεριφορά ή άγγιγμα στο στήθος, στα γεννητικά όργανα ή στους γλουτούς ενός ατόμου χωρίς τη συναίνεσή του είναι σεξουαλική επίθεση. Συναίνεση σημαίνει ότι ένα άτομο λέει «ναι» ελεύθερα και καθαρά. Στην Ελλάδα, ένα άτομο μπορεί να συναινέσει νόμιμα σε σεξουαλική επαφή από τα 15 του χρόνια και μετά. Ακόμη και μετά τα 15, ο νόμος προστατεύει τα άτομα κάτω των 18 από σεξουαλικές πράξεις με ενήλικα άτομα που έχουν εξουσία ή ευθύνη για αυτά. Τέτοια άτομα είναι για παράδειγμα όσα τα διδάσκουν, τα προπονούν ή τα φροντίζουν.

Η σεξουαλική κακοποίηση είναι μια μορφή σεξουαλικής επίθεσης. Σεξουαλική κακοποίηση είναι όταν κάποιο άτομο αναγκάζει ή πιέζει ένα νεαρό άτομο να έχει σεξουαλική επαφή. Αυτό λέγεται βιασμός. Σεξουαλική κακοποίηση είναι επίσης οποιαδήποτε σεξουαλική συμπεριφορά ανάμεσα σε ένα ενήλικο άτομο και ένα νεαρό άτομο που είναι πολύ μικρό για να συναινέσει.

Η σεξουαλική επίθεση μπορεί να συμβεί σε οποιοδήποτε άτομο και είναι παράνομη. Η σεξουαλική κακοποίηση είναι πολύ πιο συχνή απ’ όσο νομίζουμε. Δεν είναι ποτέ αποδεκτή, ακόμη κι αν το άτομο που την κάνει είναι γνωστό ή μέλος της οικογένειας.

Δεν φταις ποτέ εσύ

Το άτομο που υφίσταται σεξουαλική κακοποίηση δεν φταίει ποτέ, ακόμη κι αν το άτομο που το κακοποίησε λέει το αντίθετο. Δεν φταίνε τα ρούχα που φορούσε. Δεν φταίει το ότι είχε πιει αλκοόλ ή είχε κάνει χρήση ουσιών. Η σεξουαλική κακοποίηση δεν είναι ποτέ αποδεκτή, όποιες κι αν ήταν οι συνθήκες.

Μερικές φορές ένα άγγιγμα μπορεί να είναι ευχάριστο για το σώμα, ακόμη κι αν δεν το ήθελες. Αυτό είναι μια φυσική αντίδραση του σώματος. Δεν σημαίνει ότι το ήθελες και δεν σημαίνει ότι φταις εσύ.

Η σεξουαλική κακοποίηση δεν αλλάζει τον σεξουαλικό προσανατολισμό

Η σεξουαλική κακοποίηση δεν έχει καμία σχέση με τον σεξουαλικό προσανατολισμό ενός ατόμου. Ένα ετεροφυλόφιλο άτομο παραμένει ετεροφυλόφιλο, ακόμη κι αν το κακοποιήσει άτομο του ίδιου φύλου. Αντίστοιχα, ένα ομοφυλόφιλο άτομο δεν γίνεται ετεροφυλόφιλο επειδή το κακοποίησε άτομο διαφορετικού φύλου.

Μην το κρατήσεις μυστικό

Μπορεί κάποιο άτομο να σε άγγιξε με τρόπο που δεν ήταν εντάξει. Μπορεί να σε ανάγκασε να το αγγίξεις με τρόπο που σε έκανε να νιώσεις άβολα. Σε κάθε περίπτωση, μην το κρατήσεις μυστικό. Το ίδιο ισχύει αν αυτό συνέβη σε κάποιο άτομο που γνωρίζεις.

Ακόμη κι αν το άτομο που το έκανε είναι ενήλικο ή μεγαλύτερο παιδί και σου είπε να μην το πεις πουθενά, μίλησε. Απευθύνσου σε κάποιο άτομο που εμπιστεύεσαι. Για παράδειγμα, σε κάποιο άτομο από την οικογένειά σου, σε κάποιο άτομο που σε διδάσκει, σε γονέα ενός φιλικού σου προσώπου ή σε κάποιο άτομο από τη γειτονιά σου. Αν το πρώτο άτομο στο οποίο θα μιλήσεις δεν σε βοηθήσει, μίλησε σε κάποιο άλλο. Συνέχισε να μιλάς μέχρι να πάρεις βοήθεια.

Συχνές ερωτήσεις

Κάποιο άτομο με άγγιξε ή με ανάγκασε να το αγγίξω. Τι να κάνω;

Αυτό που συνέβη δεν ήταν σωστό και δεν φταις εσύ. Κανένα άτομο δεν έχει δικαίωμα να σε αγγίζει ή να σε αναγκάζει να το αγγίξεις με τρόπο που δεν είναι εντάξει. Αυτό ισχύει είτε γνωρίζεις το άτομο είτε όχι, είτε είναι ενήλικο είτε μεγαλύτερο παιδί.

Μην το κρατήσεις μυστικό. Βρες ένα άτομο που εμπιστεύεσαι και πες του τι συνέβη. Μπορεί να είναι κάποιο άτομο από την οικογένειά σου, κάποιο άτομο που σε διδάσκει ή σε προπονεί, γονέας ενός φιλικού σου προσώπου ή κάποιο άτομο από τη γειτονιά σου. Υπάρχουν άνθρωποι που μπορούν να σε βοηθήσουν.

Πολλά άτομα που δουλεύουν με παιδιά, για παράδειγμα σε σχολεία, σε αθλητικούς συλλόγους ή σε υπηρεσίες υγείας, έχουν υποχρέωση από τον νόμο να ενημερώσουν τις αρμόδιες αρχές. Αυτό γίνεται για να σε προστατέψουν και για να μην ξανασυμβεί. Μπορεί να φοβάσαι ότι το άτομο που το έκανε θα μπλέξει. Να θυμάσαι ότι εσύ δεν έχεις κάνει τίποτα κακό και ότι αξίζεις να είσαι ασφαλές.

Ο καλύτερος τρόπος για να μη συμβεί ξανά, σε σένα ή σε κάποιο άλλο άτομο, είναι να μιλήσεις σε ένα ενήλικο άτομο εμπιστοσύνης. Μπορείς να μιλήσεις από κοντά ή στο τηλέφωνο. Μπορείς επίσης να στείλεις μήνυμα, email ή γράμμα. Αν σου είναι πιο εύκολο, μπορείς ακόμη να κάνεις μια ζωγραφιά. Μπορείς επίσης να καλέσεις τη Γραμμή SOS 1056 ή το 116111. Το σημαντικό είναι να μιλήσεις. Συνέχισε να μιλάς μέχρι να πάρεις βοήθεια.

Κάποιο άτομο μου έδειξε πορνογραφικό υλικό και ένιωσα άβολα. Τι να κάνω;

Αυτό που συνέβη δεν ήταν σωστό και δεν φταις εσύ. Κανένα άτομο δεν πρέπει να δείχνει πορνογραφικά βίντεο ή εικόνες σε ένα παιδί ή σε ένα νεαρό άτομο. Είναι λογικό να νιώθεις άβολα. Αυτό που έγινε μπορεί να είναι και παράνομο.

Μην το κρατήσεις μυστικό. Μίλησε σε κάποιο άτομο που εμπιστεύεσαι, πες τι συνέβη και ζήτησε βοήθεια. Όπως και στην προηγούμενη ερώτηση, πολλά άτομα που δουλεύουν με παιδιά έχουν υποχρέωση να ενημερώσουν τις αρμόδιες αρχές, για να σε προστατέψουν. Μπορεί να φοβάσαι ότι το άτομο που σου έδειξε το υλικό θα μπλέξει. Να θυμάσαι ότι εσύ δεν έχεις κάνει τίποτα λάθος και έχεις δικαίωμα να είσαι ασφαλές.

Μπορείς να μιλήσεις από κοντά, στο τηλέφωνο, με μήνυμα, email, γράμμα ή ακόμη και με μια ζωγραφιά. Μπορείς επίσης να καλέσεις τη Γραμμή SOS 1056 ή το 116111. Συνέχισε να μιλάς μέχρι να πάρεις βοήθεια.

Γονείς

Τι είναι η σεξουαλική επίθεση και η σεξουαλική κακοποίηση παιδιών;

Σεξουαλική επίθεση είναι οποιαδήποτε σεξουαλική συμπεριφορά χωρίς τη συναίνεση ενός ατόμου. Περιλαμβάνει τον βιασμό, την αιμομιξία, δηλαδή τη σεξουαλική κακοποίηση από μέλος της οικογένειας, και τη σεξουαλική κακοποίηση παιδιών.

Η σεξουαλική κακοποίηση παιδιών είναι μορφή σεξουαλικής επίθεσης. Δεν θέλουμε να τη ζήσει κανένα παιδί, αλλά είναι πραγματικότητα. Περιλαμβάνει σεξουαλικά αγγίγματα ή συμπεριφορές με ανήλικο άτομο, όπως στοματικό, πρωκτικό ή κολπικό σεξ*. Περιλαμβάνει επίσης την έκθεση ενός νεαρού ατόμου σε σεξουαλικό υλικό και τον εξαναγκασμό του να αγγίξει τα γεννητικά όργανα κάποιου άλλου ατόμου.

Περίπου 9 στα 10 παιδιά που έχουν υποστεί σεξουαλική κακοποίηση γνωρίζουν το άτομο που τα κακοποίησε. Μόνο περίπου 1 στα 10 κακοποιείται από άγνωστο άτομο. Γι’ αυτό είναι ακόμη πιο δύσκολο για ένα παιδί να μιλήσει. Ξέρει ότι μπορεί να «δημιουργήσει προβλήματα» σε ένα μέλος της οικογένειας ή σε κάποιο άλλο γνωστό πρόσωπο. Τα παιδιά χρειάζεται να ξέρουν ότι δεν φταίνε ποτέ. Χρειάζεται επίσης να ξέρουν ότι πρέπει να μιλήσουν σε ένα ενήλικο άτομο εμπιστοσύνης το συντομότερο, ακόμη κι αν γνωρίζουν το άτομο που το έκανε.

Χρήσιμες πληροφορίες για την προστασία των παιδιών από τη σεξουαλική κακοποίηση θα βρείτε στο ΕΛΙΖΑ (eliza.org.gr) και στο Χαμόγελο του Παιδιού (hamogelo.gr) όπως επίσης και το Rape, Abuse and Incest National Network (RAINN).

Πώς να μιλήσετε στο παιδί σας

Τα παιδιά μπορεί να ακούσουν για σεξουαλική επίθεση στις ειδήσεις ή στα social media. Αυτή είναι μια ευκαιρία να εξηγήσετε σε όλα τα παιδιά, ανεξαρτήτως φύλου, ότι κάποιοι άνθρωποι αγγίζουν άλλους χωρίς την άδειά τους και ότι αυτό δεν είναι εντάξει. Εξηγήστε ότι κανένα άτομο δεν πρέπει να αγγίζει τα γεννητικά τους όργανα, το στήθος ή τους γλουτούς τους. Αν κάποιο άτομο τα αγγίξει ή τους δείξει κάτι που τα κάνει να νιώσουν άβολα, πρέπει να το πουν αμέσως σε εσάς ή σε άλλο ενήλικο άτομο εμπιστοσύνης.

Μιλήστε με τα παιδιά σας για τα όρια. Εξηγήστε πώς επιτρέπεται και πώς δεν επιτρέπεται να τα αγγίζουν τα άλλα άτομα. Εξηγήστε επίσης πώς επιτρέπεται και πώς δεν επιτρέπεται να αγγίζουν τα ίδια τα άλλα άτομα. Έτσι χτίζετε μια βάση, ώστε τα παιδιά να ξέρουν ότι μπορούν να έρθουν σε εσάς με ερωτήσεις ή όταν κάποιο άτομο παραβιάζει τα όριά τους. Ο πιο εύκολος τρόπος είναι να αξιοποιείτε στιγμές της καθημερινότητας.

Με αφορμή μια είδηση

Όταν δείτε ή ακούσετε μια είδηση για σεξουαλική επίθεση, ρωτήστε το παιδί σας αν έχει ξανακούσει για το θέμα και πώς ένιωσε. Υπενθυμίστε του ότι κανένα άτομο δεν πρέπει να το αγγίζει ή να του μιλά με τρόπο που το κάνει να νιώθει άβολα. Εξηγήστε ότι ούτε το ίδιο πρέπει να αγγίζει ή να μιλά σε άλλα άτομα με τρόπο που τα κάνει να νιώθουν άβολα. Πείτε του ότι μπορεί πάντα να έρθει σε εσάς αν έχει ερωτήσεις ή αν συμβεί κάτι που το κάνει να νιώσει άβολα.

Με αφορμή μια σειρά ή ταινία

Αν μια σειρά ή ταινία δείχνει σεξουαλική επίθεση ή ανεπιθύμητο άγγιγμα, ρωτήστε το παιδί σας αν πιστεύει ότι αυτό που βλέπει είναι σεξουαλική επίθεση. Ρωτήστε το επίσης τι θα μπορούσε να κάνει ένα άτομο αν πίστευε ότι έχει υποστεί σεξουαλική επίθεση. Υπενθυμίστε του ότι μπορεί πάντα να έρθει σε εσάς.

Ζητήστε την άδειά του για μια αγκαλιά ή ένα φιλί

Όταν θέλετε να αγκαλιάσετε ή να φιλήσετε το παιδί σας, ζητήστε πρώτα την άδειά του. Είναι ένας πολύ καλός τρόπος να δείξετε στην πράξη τι σημαίνει συναίνεση. Αν δεν το έχετε κάνει στο παρελθόν, εξηγήστε γιατί το κάνετε τώρα. Αυτό μπορεί να ανοίξει μια συζήτηση για το γιατί είναι σημαντικό να ζητάμε και να σεβόμαστε τη συναίνεση, ιδιαίτερα σε σεξουαλικές καταστάσεις.

Αν το παιδί σας σας εμπιστευτεί κάτι

Πιστέψτε το, μείνετε ήρεμα και πείτε του ότι έκανε το σωστό που σας μίλησε και ότι δεν φταίει. Για άμεση στήριξη και καθοδήγηση, μπορείτε να καλέσετε τη Γραμμή SOS 1056 του Χαμόγελου του Παιδιού, που λειτουργεί 24 ώρες το 24ωρο. Μπορείτε επίσης να καλέσετε την 24ωρη γραμμή 10201 της Ελληνικής Αστυνομίας για την προστασία ανηλίκων. Για συμβουλευτική γονέων, υπάρχει η γραμμή «Μαζί για το Παιδί» 11525, που λειτουργεί τις καθημερινές.

Χρήσιμες πληροφορίες για την προστασία των παιδιών από τη σεξουαλική κακοποίηση θα βρείτε στο ΕΛΙΖΑ (eliza.org.gr) και στο Χαμόγελο του Παιδιού (hamogelo.gr). Αν ένα παιδί κινδυνεύει άμεσα, καλέστε το 100 ή το 112.

Εκπαιδευτικοί

Τι χρειάζεται να γνωρίζουν τα νεαρά άτομα

Σεξουαλική επίθεση είναι οποιαδήποτε σεξουαλική συμπεριφορά χωρίς τη συναίνεση ενός ατόμου. Περιλαμβάνει τον βιασμό, την αιμομιξία και τη σεξουαλική κακοποίηση παιδιών. Η σεξουαλική κακοποίηση παιδιών περιλαμβάνει σεξουαλικά αγγίγματα ή συμπεριφορές με ανήλικο άτομο, όπως στοματικό, πρωκτικό ή κολπικό σεξ. Περιλαμβάνει επίσης την έκθεση ενός νεαρού ατόμου σε σεξουαλικό υλικό και τον εξαναγκασμό του να αγγίξει τα γεννητικά όργανα κάποιου άλλου ατόμου. Δεν θέλουμε να τη ζήσει κανένα παιδί, αλλά ξέρουμε ότι είναι πραγματικότητα.

Τα παιδιά μπορεί να ακούσουν για σεξουαλική επίθεση στις ειδήσεις ή στα social media. Είναι σημαντικό όλα τα παιδιά να ξέρουν ότι κανένα άτομο δεν πρέπει να τα αγγίζει με τρόπο που τα κάνει να νιώθουν άβολα. Αν κάποιο άτομο τα αγγίξει ή τους δείξει κάτι που τα κάνει να νιώσουν άβολα, πρέπει να το πουν αμέσως σε γονέα ή σε άλλο ενήλικο άτομο εμπιστοσύνης.

Η κακοποίηση συχνά συνεχίζεται μέχρι το παιδί να πάρει βοήθεια. Μερικές φορές την καταλαβαίνει κάποιο άλλο άτομο, όπως ένα φιλικό πρόσωπο ή ένα μέλος της οικογένειας, και παρεμβαίνει. Περίπου 9 στα 10 παιδιά που έχουν υποστεί σεξουαλική κακοποίηση γνωρίζουν το άτομο που τα κακοποίησε. Γι’ αυτό είναι ακόμη πιο δύσκολο για ένα παιδί να μιλήσει. Τα νεαρά άτομα χρειάζεται να ξέρουν ότι δεν φταίνε ποτέ και ότι πρέπει να μιλήσουν σε ένα ενήλικο άτομο εμπιστοσύνης το συντομότερο, ακόμη κι αν γνωρίζουν το άτομο που το έκανε.

Αν ένα νεαρό άτομο σας εμπιστευτεί ένα περιστατικό

Πιστέψτε το, μείνετε ήρεμα και πείτε του ότι έκανε το σωστό που σας μίλησε και ότι δεν φταίει. Ακολουθήστε το πρωτόκολλο του σχολείου σας. Να θυμάστε ότι μπορεί να έχετε υποχρέωση από τον νόμο να ενημερώσετε τις αρμόδιες αρχές. Αν χρειάζεστε καθοδήγηση για το πώς να χειριστείτε ένα περιστατικό, η Γραμμή ΕΛΙΖΑ 10454 υποστηρίζει επαγγελματίες που δουλεύουν με παιδιά. Μπορείτε επίσης να καλέσετε τη Γραμμή SOS 1056 του Χαμόγελου του Παιδιού ή την 24ωρη γραμμή 10201 της Ελληνικής Αστυνομίας για την προστασία ανηλίκων. Αν ένα παιδί κινδυνεύει άμεσα, καλέστε το 100 ή το 112.

Ερωτήσεις για συζήτηση

Αφού δείτε το βίντεο στην τάξη, μπορείτε να συζητήσετε τις παρακάτω ερωτήσεις:

Γιατί είναι σημαντικό να καταλαβαίνουμε τι σημαίνει σεξουαλική κακοποίηση;
Αν κάποιο άτομο έχει υποστεί σεξουαλική κακοποίηση, σε ποια άτομα μπορεί να μιλήσει;
Με ποιους τρόπους μπορεί ένα νεαρό άτομο να ξεκινήσει μια συζήτηση με ένα ενήλικο άτομο, αν έχει υποστεί σεξουαλική κακοποίηση;
Τι θα συμβουλεύατε ένα άτομο που έχει υποστεί σεξουαλική κακοποίηση και φοβάται να μιλήσει σε ένα ενήλικο άτομο; Ποιες πηγές υποστήριξης θα του προτείνατε;

Κατεβάστε τον οδηγό για τη:

Διαχείριση περιστατικών κακοποίησης του Συνήγορου του Παιδιού